Дети Казахстана

ТАҚЫРЫПТЫ ТАҢДАҢЫЗ

Қазақстан балалары

Қазақстан барлық параметрлер бойынша жас ел болып табылады және ондағы балалар халықтың едәуір бөлігін құрайды (2016 жылы 27,3%).

Біздің елімізде бала туу жасындағы әрбір әйелге орта есеппен 2,74 бала тууға тура келеді. Туу саны 1990 жылдары айтарлықтай төмендеді, алайда 2008 жылы ол алғаш рет 1990 жылғы деңгейден асып түсіп, содан бері шамамен бір деңгейде қалып отыр (2016 жылы 1000 адамға шаққанда 22,52).

Ана, бала өлім-жітімінің, сондай-ақ бес жасқа дейінгі балалар арасындағы өлім-жітімнің индикаторлары маңызды көрсеткіштер болып табылады. 2010 жылдан бастап 2017 жылға дейінгі кезеңде нәресте өлімінің екі есе азаюына айтарлықтай серпін байқалады.

Ана өлімімен күресте Қазақстан да айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізді. Алайда 2015 және 2016 жылдары ана өлімінің деңгейі төмендеді.

Қазақстандағы балалар мен ересектердің арақатынасы)

  • Балалар
  • Ересектер
  • Халық санындағы балалардың үлесі, %

Балалардың үлес салмағы 35% – дан жоғары облыстар әлеуметтік инфрақұрылымға барынша қысым жасайтын болады, ал балалардың үлесі 25% – дан төмен облыстарда, әсіресе ауылдық жерлерде жүктелімсіздігі байқалатын болады.

Соңғы 5 жылда Қазақстанда балалар үшін көп іс жасалды. Атап айтқанда, балалар мекемелерінің желісі қалпына келтірілуде, балалар мектептен тыс қызметтің жаңа түрлеріне тартылады, қосымша білім беру ұйымдарында ой-өрісі мен іскерлігін кеңейту мүмкіндігіне ие болады.

Кедейлік тақырыбы өзекті болып қалады,өйткені елдегі кедей отбасылардың 90% – дан астамы-көп балалы отбасылар және балалар кедейлік шегінен тыс тұратын барлық қазақстандықтардың 40% – дан астамын құрайды. Кедейшілік бала өмірінің әрбір аспектісін қозғайды: жеткіліксіз тамақтану, таза судың және тиісті санитарлық жағдайлардың болмауы, денсаулық жағдайы және өмір сүру ұзақтығы.

Қазақстан балаларының 3% – ға жуығы мүгедектігі бар және арнайы қажеттіліктері бар балалар ретінде тіркелген. Бұл көрсеткіш балалардың 10-15% – ын құрайтын әлемнің басқа елдеріне қарағанда төмен. Мұндай айырмашылық бірінші кезекте мүгедектігі бар балаларды анықтау әдістемесінің басқа елдердегі әдістемелерден және жіктемелерден айырмашылығымен байланысты – Қазақстанда әлі де мүгедектіктің медициналық жағын қарастыруда.

Балалар зорлық-зомбылыққа, оның ішінде отбасындағы, интернет арқылы жағымсыз психологиялық әсерге және басқа да қауіптерге ұшырайды. 2011 жылдан 2016 жылға дейін елімізде балаларға қатысты қылмыстар санының тұрақты төмендеуі байқалады. Зардап шеккен балалардың саны 100 мың балаға шаққанда бес жылда 3,7 есе қысқарды.

Қазақстанда балалар мен жасөспірімдердің құқықтары мен кепілдіктерін реттейтін 45-тен астам нормативтік құқықтық актілер қабылданды. Қазақстан Республикасының Балалардың құқықтарын қорғау саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасы Конституциясының, “Қазақстан Республикасындағы Баланың құқықтары туралы” Қазақстан Республикасы Заңының ережелеріне және басқа да нормативтік құқықтық құжаттарға негізделеді.